ΠΡΟΦΗΤΗΣ   ΗΛΙΑΣ

 

Ιστορία

 

Ο ναός του Προφήτη Ηλία είναι χτισμένος πάνω σε  χωμάτινο  πυκνό φυτεμένο λόφο που  κατ άλλους είναι τεχνητός  και υψώθηκε για να μην βουλιάζει τους χειμερινούς μήνες στη λάσπη,(γιατί σύμφωνα με μαρτυρίες του Περιηγητή  Πουκεβίλ, τότε η παρούσα περιοχή βάλτωνε  εξ αιτίας της διαφορετικής κοίτης του  ποταμού Αράχθου) , κατ άλλους  είναι χτισμένος πάνω σε αρχαίο τάφο (λέγεται για κάποιον μεγάλο βασιλιά και μερικοί υποστηρίζουν ακόμα και για τον τάφο του βασιλιά Πύρου ) και για  το λόγο αυτό δεντροφυτεύτηκε ολόκληρος ο λόφος για να μη διαβρωθεί το έδαφος και πέσει το κτίσμα.Υπάρχει σχετικός θρύλος ότι υπάρχει θαμμένος Βασιλιάς και υπήρχε στοιχείο που σύμφωνα με μαρτυρίες γεροντότερων ήταν τεράστιο φίδι  με αυτιά  ή και με δυο κεφάλια για να μένει πάντα άγρυπνο και να φυλάει το δάσος και τον βασιλιά.

Χτίστηκε περίπου το 1843 1852  με επιστασία και δαπάνη της Μονής του Ιωάννου Προδρόμου Ρωμιάς από τον Χριστόδουλο Σταμάτη ,όταν η Μονή απέκτησε την περίοδο αυτή πάρα πολλά κτήματα στην περιοχή της Στριβίνας και αποτέλεσε μετόχι της.

  Είναι  σταυροειδής Βασιλική με τρούλο . Στο εσωτερικό του ναού υπάρχουν αγιογραφίες  οι οποίες σήμερα είναι καλοδιατηρημένες με ζωηρά ακόμη χρώματα,  βεβηλωμένες βέβαια , από τα χρόνια της τουρκοκρατίας ακόμη. Έγινε προσπάθεια συντήρησης των εικόνων κυρίως στο τέμπλο ( 4.20 μέτρα μήκος) το οποίο είναι ξύλινο μεταγενέστερης εποχής.

Οι εικόνες του τέμπλου  λόγω φθοράς τους αντικαταστάθηκαν με αγιογραφίες από του δασκάλου κ. Λάκκα Κωνσταντίνου.

Επίσης για λόγους  καθαρά στήριξης του οικοδομήματος, έγιναν παρεμβάσεις στο εξωτερικό χώρο με  τσιμεντένια δοκάρια περιμετρικά και τσιμεντόστρωση γύρω από το ναό για την συγκράτηση των χωμάτων. Το δάπεδο  είναι  πλακόστρωτο  νεώτερης εποχής.

Τα  υλικά που χρησιμοποιήθηκαν για την  κατασκευή του ναού είναι ασβεστόλιθοι της περιοχής  με προσθήκη κόκκινο κεραμιδιών και χρησιμοποιήθηκαν και ξύλινοι δοκοί  σε ψηλότερα σημεία.

Τα δυο μικρά παράθυρα  ένα νότια και ένα βορινό  στο εσωτερικό τους μέρους δεν έχουν οριζόντιο περβάζι,  αλλά είναι  πλάγιο περβάζι με κλήση τέτοια ώστε να μην εμποδίζονται οι ακτίνες του ήλιου  και να μην δημιουργείται σκιά στο εσωτερικό του ναού.

Ο τρούλος έχει διάμετρο περίπου δύο μέτρα με  τέσσερα μικρά παράθυρα (σχισμές)  για φωτισμό .

Εξωτερικά η στέγη είναι σκεπασμένη με  νεώτερα κόκκινα κεραμίδια 

Στο χώρο του Ναού είχαν ταφεί τα οστά των ηρωικώς πεσόντων Ελλήνων στρατιωτών  κατά το πόλεμο  1912-13  στην απαλευθέρωση της Ηπείρου  και αργότερα όταν έγινε το μνημείο πεσόντων  στη Φιλιππιάδα (ανάμεσα Παλαιάς -Νέας Φιλιππιάδας) μεταφέρθηκαν και ενταφιάστηκαν εκεί με ηρωικές  τιμές.

Εξωτερικά η περίμετρος του ναού  είναι 32 μέτρα το δε ύψος εξωτερικά φθάνει τα 2,50 περίπου μέτρα γιατί σε μερικά σημεία έχει γίνει επιχωμάτωση. Η χαμηλή πόρτα (για να μην μπαίνουν οι τούρκοι έφιπποι και βεβηλώσουν το χώρο ή χρησιμοποιηθεί για τούρκικος στάβλος) και τα μικρά παράθυρα δίνουν  ξεχωριστή εικόνα στον επισκέπτη.

Σήμερα γίνεται  μέγας εσπερινός  με πλήθος κόσμο από την περιοχή της Άρτας  στην  ονομαστική εορτή  και  γίνεται εσπερινός κάθε 15 του μήνα. Αποτελεί για την περιοχή ένας ξεχωριστός  χώρος για περιήγηση και περίπατο κυρίως τους ανοιξιάτικους και καλοκαιρινούς μήνες  όπου η πλούσια βλάστηση και οι μελωδικές φωνές των πουλιών  ομορφαίνουν το  τοπίο.

Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΗΛΙΑΣ

Το όνομα Ηλίας είναι εβραϊκό που σημαίνει Θεός μου είναι ο Γιαχβέ. Με το εκχριστιανισμό των Ελλήνων τον προσάρμοσαν τους δικούς μας θρύλος και παραδόσεις . ( Το μόνο όνομα που σύμφωνα με την Παλαιά Διαθήκη αντιπροσώπευε το 1,35% των αντρικών ονομάτων έναντι του Πέτρου που ήταν 1%)

Ιστορικά ο Προφήτης Ηλίας έζησε το 900 π.χ.ο βίος του και τα έργα του προδίδουν τον χαρακτήρα του Εβραίου εθνικού ήρωα υπεραμυνόμενου θεού του Ισραήλ. Έζησε σε μια περίοδο που εξαιτίας της ανάπτυξης της γεωργίας και του εμπορίου αλλάζουν οι παραγωγικές συνθήκες στην περιοχή και έχουμε την αντίδραση των λαϊκών στρωμάτων που δεν δέχονται τους πολιτικούς και κοινωνικούς νεωτερισμούς και θέλουν να κρατήσουν τις προηγούμενες μορφές κοινωνικού βίου και κυρίως την κοινοκτημοσύνη. Τηρούσαν πιστά τις θρησκευτικές τους παραδόσεις ενώ οι πλούσιοι νεωτέριζαν σε όλα ακόμα και σε εισαγομένους θεούς. Έτσι όσο περνούσε ο καιρός η άρχουσα τάξη νεωτέριζε πιο πολύ και καλοπερνούσε ενώ ο πολύς λαός δυστυχούσε και στην αμάχη οι νεωτεριστές είχαν σύμμαχο το επίσημα κράτος ενώ ο λαός ήταν ακέφαλος. ΤΟΤΕ λοιπόν μέσα από τη σύγκρουση αυτή βγήκαν οι οι πνευματικοί ηγέτες του λαού και αυτοί ήταν οι ΠΡΟΦΗΤΕΣ . ένας από αυτούς ήταν και ο Προφήτης Ηλίας. Σύνθημα του ήταν διωγμός κάθε ξένης θρησκείας και επαναφορά της λατρείας του Γιαχβε ( πάντα οι θρησκευτικές συγκρούσεις κρύβουν την ταξική σύγκρουση)

Σύμφωνα με το συναξάρι ζούσε σε μια σπηλιά στην κορυφή του βουνού ,άνοιγε και έκλεινε τους ουρανούς, διέσχιζε στα δυο τον Ιορδάνη, είχε την δύναμη να κατεβάζει φωτιά από τον ουρανό ( όπως κι Διας αργότερα),να σκοτώνει τους εχθρούς , να προκαλεί βροχή και στο τέλος με το άρμα του ανελήφθη στους ουρανούς.

ΔΙΑΣ-ΗΛΙΟΣ-ΗΛΙΑΣ

Η συνήχηση αυτή υπήρξε η γέφυρα μεταξύ αρχαιότητας και χριστιανισμού . Ο Ήλιος με την θεϊκή του ιδιότητα ταυτιζόταν στην αρχαιότητα με τον Δία θεό εκτός των άλλων και θεός των καιρικών φαινόμενων και γιαυτό προσονομάζετε και νεφεληγερέτης, Υέτιος και Κεραυνός. Ο προφήτης Ηλίας αντικατέστησε τον Δία των αρχαίων προγόνων μας και τα ιερά του στις κορυφές των βουνών έγιναν εκκλησάκια του προφήτη Ηλία. Τον Δία τον νεφοκράτη τον κύριο του Ηλιου , της αστραπής και τη βροντής αλλά και των ανέμων τον λάτρευαν την ιδια εποχή που γιορτάζετε ο προφήτης Ηλίας δηλαδή τις πρώτες μέρες του τελευταίου δεκαήμερο του Ιούλη κατά τα λεγόμενα κυνικά καύματα γιαυτό τότε γίνονται και οι μετεωρολογικές παρατηρήσεις της μέρας της γιορτήτου από τους πρακτικούς μετεωρολόγους.

Ο ΑΪ-ΛΙΑΣ ΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΩΝ

Σύμφωνα με την παράδοση οΑϊ-Λιάς συνδέθηκε και με τη θάλασσα που προσπάθησε πολλές φορές να τον πνίξει και έτσι αποφάσισε να βρεί μέρος τόσο μακριά που να μην γνωρίζουν από θάλασσα. Πήρε λοιπόν ένα κουπί στον ώμο και βγήκε στη στεριά ρωτώντας τους ανθρώπους αν γνωρίζουν αυτό που κρατεί.. και όπου του έλεγαν κουπί δεν σταματούσε αλλα προχωρούσε ψηλότερα ώσπου έφτασε στην κορυφή ενός βουνό και ρωτώντας ένα τσοπάνη πήρε την απάντηση ότι το κρατούμενο ήταν ξύλο έχτισε εκεί λοιπόν τη καλύβα του και έμεινε για πάντα εκεί ψηλά. Στένει ολόρθο το κουπί / και χτίζει μια καλύβα/αποφασίζει να μείνει εκεί/ολη του τη ζωή.Για τούτο το Αγιο Ηλία το βάζουν στα ψηλώματα.( Καρκαβίτσας)

Ο μύθος αυτός έχει τις ρίζες του στην Οδύσσεια Ραψωδία Λ. Οταν ο Οδυσσέας πηγαίνει κατά εντολή της Κίρκης στον Αδη να συντήσει την ψυχή του Τειρεσία για να μάθει τι να κάνει για να γλιτώσει από τα βάσανα του Θεού της θάλασσας ο Τειρεσίας του απαντά και όταν θα φτάσει στην Ιθάκη και εξοντώσει τους μνηστήρες θα πρέπει για να εξιλεωθεί από το Ποσειδώνα θα πρέπει να πάρει στον ώμο του ένα κουπί σύμβολο του οργισμένου θεού της θάλασσας και πορευθεί στα μεσόγεια μέχρι που οι άνθρωποι να τρώνε τροφέ που έχουν σχέση την θάλασσα και να μην γνωρίζουν το κουπί και τα καράβια.Θα αποδείξει λοιπόν ο Οδυσσέας ότι βρήκε τέτοιο μέρος όπου στο αντίκρισμα του κουπιού οι κάτοικοι του είπαν ότι είναι αθηρηλοιγός δηλαδή πλατύ φτυάρι για το λίχνισμα του σανού .Εκεί λοιπόν ο Οδυσσέας έστησε το κουπί στο χώμα έκανε θυσία στον Ποσειδώνα και έχτισε ναό.
σύμφωνα με μελετητές του Ομηρου το μέρος αυτό είναι το εσωτερικό ορεινό μέρος της Ηπείρου.

                                                                                                                                                                                                                         Λύτρας Χρήστος 22-7-2009